Slim jezelf zijn

Over ruim twee weken beginnen de centrale schoolexamens 2021. Hoogste tijd voor mijn zoon om een eindsprint in te zetten. Het zal na vijftien maanden coronamaatregelen met amper fysiek onderwijs niet mee vallen.
Om hem een beetje op weg te helpen, hebben we orde geschapen in de grote stapel schoolboeken, opdrachten, schriften, toetsen en aantekeningen die hij het afgelopen jaar heeft verzameld. Als hij nu ’s ochtends wil beginnen met studeren, dan hoeft hij in ieder geval niet meer te zoeken.
Bij het opruimen kwam ik het boekje “Slim jezelf zijn” tegen. Mijn zoon had het nog nooit gezien.
Wat een leuk en leerzaam boekje is dat. Boordevol informatie over leren, onthouden, plannen, wilskracht, creativiteit, samenwerken, motivatie. Zeer aantrekkelijk en actiegericht vormgegeven. Het ligt nu bij ons op tafel en ik raak er niet op uitgekeken. Was dit er maar toen ik eindexamen deed.
Voor mijn zoon komt het te laat. Nu nog even een nieuw boek lezen gaat hem te ver. De Pomodoro tip vindt hij wel handig: 25 minuten leren, 5 minuten pauze en zo de hele dag door.

Instant

Als liefhebber van creatieve expressie geloof ik heel erg in onmiddellijk doen. Niet eindeloos nadenken voordat je het eerste woord intypt, de eerste toon aanslaat of de eerste lijn tekent. En ook niet eindeloos schaven als de expressie klaar is. Gewoon aan de slag. Instant.
Terwijl het woord instant in mijn hoofd opkomt, denk ik opeens aan de Instant Composers Pool (ICP), het jazz improvisatiegezelschap uit de jaren zestig wat nog steeds bestaat. Toen ik in Amsterdam studeerde, was ik een groot fan. In het Bimhuis deed ik wekelijks hard mee met de geïmproviseerde muziek.
Ik had nooit echt bij de naam stil gestaan, maar realiseer me nu dat instant natuurlijk slaat op de onmiddellijke compositie. Gewoon nu spelen wat er nu opkomt. Heerlijk. Vooral voor de musici. Voor de toehoorders is het niet altijd even makkelijk te volgen. Maar creatieve expressie gaat natuurlijk ook primair om de expressie en niet persé om het behagen van het publiek.

Dalmuti

Deze kerstvakantie spelen we meer spelletjes dan ooit. Met het gezin, met het bezoek, tijdens kerst, tussendoor. We doen bankspelletjes als 30 Seconds, Weerwolven, Wie ben ik. Maar ook Pokeren, Kolonisten, Mahjong en… De Grote Dalmuti. Dat laatste spel heeft onze harten gestolen.
Het heeft geen zin om hier de spelregels uit te leggen, maar ik wil graag delen waarom dit spel zo superleuk is. En waarom we geen genoeg krijgen van Grote Dalmuti. Het is zelfs verslavender dan Netflix.
Het is een makkelijk te begrijpen kaartspel. Je speelt meerdere korte spelrondes, dus je hebt vaak de kans om een keer te winnen. Je wisselt na iedere ronde fysiek van plek wat het heel dynamisch maakt. Je kan snel van een winnaar een verliezer worden en omgekeerd. Het traint je brein in het onthouden van opgelegde kaarten. Je kan het met veel mensen spelen. En het ziet er prachtig uit. Jammer dat de vakantie bijna om is.

20-20-20

Kijk, daar houd ik nu van, praktische adviezen voor een gezonder leven. Ik weet niet meer waar ik het tegen kwam, maar als ik even google dan zijn er duizenden websites die de 20-20-20 regel uitleggen. Het is een wonder dat ik er niet eerder van gehoord heb.
De regel helpt je om bijziendheid als gevolg van veelvuldig schermgebruik af te remmen. Het is heel simpel: als je lang achter een scherm zit, kijk je elke 20 minuten minstens 20 seconden naar een object op een afstand van 20 Brits-Amerikaanse voet (dat is 6 meter). Het houdt je ogen scherp en je hoofd fit.
Het wordt nog mooier als je ook de tip van John Lehrer hiermee combineert. In zijn boek Imagine schrijft hij dat in de verte kijken naar de kleur blauw je creativiteit kan verdubbelen.
Dus… draai je hoofd maar even naar het raam, kijk 20 seconden naar de blauwe lucht en geef je ogen en creativiteit een boost.

Futur

Als het om creativiteit gaat, is de Dutch Design Week een van de hoogtepunten. 2700 ontwerpers die hun creatieve ideeën, concepten en producten demonstreren. Dit jaar heb ik extra veel tijd besteed aan gesprekjes met de tentoonstellers. Ze zijn zo trots op hun werk, dat ze dat maar al te graag toelichten. Je leert hierdoor net iets meer over de drijfveren en het maakproces.
Vorig jaar viel me op hoeveel mensen bezig zijn met het ontwikkelen van nieuwe grondstoffen uit afval. Er was veel aandacht voor de techniek. Dit jaar zijn we alweer verder. De recycled grondstoffen zijn nu blijkbaar een gegeven en daardoor is er meer aandacht voor de producten die je er mee kan maken, kleding, gebruiksvoorwerpen, zelfs huizen.
Ook dit jaar weer veel ontwerpen voor de toekomst. Futuristische auto’s, vliegtuigen, ijskasten, butlersystemen en meer. Veel ontwerpen zijn over een paar jaar realiteit.
Het verbaast me elke keer hoe die toekomstmodellen lijken op science fiction objecten uit de vorige eeuw. Hadden de futurologen van die tijd zo’n vooruitziende blik? Of zijn de huidige ontwerpen juist geïnspireerd op het werk van die futurologen?

Doe eens gek

In het boek “Doe eens gek” geeft Barry de Bruijn tips en trucs voor meer creativiteit en vrijheid in denken en doen. Hij pleit er voor om gewoon te doen waar je zin in hebt. Lekker maar wat aan klooien. Eigen-wijs zijn. Open staan voor absurde ideeën. De gebaande paden verlaten. Er kan zo veel meer dan je denkt.
In zijn “kookboek” voor meer gekte, presenteert Barry elf stappen. De stappen hebben titels als “Breek met conventies”, “Ga van het padje af”, “Vind vreemde vrienden”, “Zet je klooi aan” en “Tot er geen hol meer aan is”. De logica van de stappen is niet altijd duidelijk, maar elke stap bevat veel inspirerende voorbeelden en oefeningen. Het zijn er tientallen.

Bij de stap “Breek met conventies” stelt Barry bijvoorbeeld een Piñata Party voor. De traditionele Mexicaanse piñata is een zevenpuntige ster, waar iedere punt staat voor een zonde. Door de piñata kapot te slaan, verjaag je (kwade) geesten. Barry stelt voor om je eigen piñata te maken van papier-maché. Gekke creaties die symbool staan voor dingen waar je afscheid van wilt nemen. Neem de tijd voor het creatieproces en overpeins je spoken uit het verleden. Als je piñata klaar is, sla je alles ritueel kapot. Ook weer vanaf.
De stap “Wat is raar” bevat oefeningen als het houden van een socratische dialoog met jezelf, in gesprek gaan met Ghandi en vakantie nemen van jezelf. Bij “Zet je klooi aan” adviseert Barry om te kliederen, knutselen, je eigen kartonnen stad te bouwen, poppenkast te spelen en nog veel meer.

Je kan het boek op een willekeurige pagina open slaan en je krijgt een gekke tip. Een paar van de tips ken ik als inspiratie voor mijn eigen Expresiones Creativas, zoals lekker dansen, creative writing, diep doorademen,, leren van anderen. Maar er staan nog heel veel tips in die ik graag eens ga proberen de komende tijd. Lekker gek doen, vragen stellen en alles overhoop halen. Totdat er geen hol meer aan is. En dan gewoon doorgaan. Wow.

Default network

Als het over inspiratie en creativiteit gaat, spits ik mijn ogen en oren.
In het AD omschrijft Henny Vrienten hoe hij een liedje maakt. Hij zoekt rust en concentratie, “zet het raam open, wacht op wat er voorbijvliegt en pakt dan het goeie.” Wat er precies in zijn hersenen gebeurt, daar heeft hij geen idee van.
Gelukkig heeft Erik Scherder de verklaring. “Henny komt terecht in het default mode network. Je bent daarbij nergens specifiek mee bezig en niet gericht op gebeurtenissen om je heen. Dat is hét moment voor creativiteit. Je moet daarbij wel flexibel zijn. Creativiteit is het continue wegremmen van mindere ideeën en ontremmen van een beter idee.”
Daarnaast speelt ook het proces van propinquity. “Je denkt na over iets, struint door eerder in je hersenen opgeslagen flarden, maar pakt dan nieuwe, aangrenzende ideeën. Ook hier weer is het van belang dat je heel flexibel bent en niet stug vasthoudt aan oude ideeën.”
Ontspanning, nergens aan denken en flexibiliteit, daar gaat het dus om. Ik denk dat daarom tijdens een wandeling de mooiste ideeën ontstaan

Creativiteit

Creativiteit is een geluksmaker in het kwadraat. Het zorgt voor verassende inzichten, nieuwe ervaringen, leerzame processen, spannende samenwerkingen, waardevolle oplossingen en vast nog veel meer. Hoe het precies werkt? Daar hoop ik de komende tijd achter te komen. Ik doe verslag op deze website. Hopelijk heb jij er ook wat aan.
Veel creativiteit gewenst!

Leuk

Ter afsluiting van de workshop vroeg ik iedereen hoe ze het hadden gevonden. Ik denk dat de helft van de deelnemers reageerde met “Leuk, want…”. Veel leuk dus. Als voorzitter vond ik dat fijn om te horen.
Later moest ik hier toch nog even aan terugdenken. Leuk? Worden mensen daar beter van? Of nog belangrijker, worden hun team, klanten of organisatie daar beter van?
Ik heb zo’n 15 jaar geleden mogen mee werken aan de invoering van projectmatig werken bij een grote organisatie. We deden dat met hulp van Kernkonsult, waar een aantal consultants de methodiek Projectmatig Creëren hadden ontwikkeld. Een methodiek met veel aandacht voor de zachte en creatieve kant van projectmanagement. Ik vond het heel inspirerend en leuk.
Ik weet nog dat de manager het woord “leuk” niet wilde horen. Je doet iets om dat je beter wilt worden, efficiënter, slimmer, duurzamer, zichtbaarder, goedkoper, of wat voor doelstelling je ook maar hebt. Niet omdat het leuk is.
Ik was het toen al niet met hem eens en nog steeds niet. Als iets leuk is, is het werken aan grotere doelen gemakkelijker.

Dutch Design

Als er iets inspirerend is, dan is het de Dutch Design Week. Gelukkig valt het vaak samen met de herfstvakantie, zodat we er met het hele gezin van kunnen genieten. Honderden demonstraties en opstellingen zijn er te bewonderen. Ideaal om creatieve ideeën op te doen.
Dit jaar vielen mij twee dingen op.
Ten eerste gaat circulariteit tegenwoordig veel verder dan de meubels van oude PVC-buizen en bouwafval die ik een paar jaar geleden nog zag. Overal wordt gewerkt aan het maken van nieuwe grondstoffen uit groenafval, paddenstoelen, weggegooide kleding en nog veel meer. Grondstoffen voor dakpannen, stenen, mode, keukengerei, voor alles eigenlijk.
Ten tweede is design steeds meer een integraal proces. Meer dan ooit zag ik allerlei disciplines samen werken aan concepten en producten. Mooi voorbeeld is het kunstbaarmoederproject van Maxima Medisch Centrum.  De kunstbaarmoeder wordt ontwikkeld door een collectief van kunstenaars, medici, psychologen, biologen, natuurkundigen en anderen.
Prachtig allemaal. Alleen veel te veel te zien voor één dag. Ik heb het toegangsbandje om mijn pols gehouden. Zal ik nog een dag gaan?